İsrail'de sandık çıkış anketleri: Hiçbir blok parlamentoda çoğunluğa ulaşamıyor

İsrail'de bugün gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde oy verme işleminin sona ermesinin ardından sandık çıkış anketlerinin ilk verileri açıklandı. Başlıca televizyon kanallarınca paylaşılan sandık çıkış anketleri, muhalefette yer alan Gadi Eisenkot'un bloğunun seçimlerde mevcut iktidar koalisyonunu geride bıraktığına işaret ediyor.

Sandık çıkış anketleri, blokların hiçbirinin parlamentoda çoğunluğa ulaşamadığını ortaya koyuyor. Başbakanlık yarışının, mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu ile İsrail ordusunun eski genelkurmay başkanlarından Gadi Eisenkot arasında başa baş geçeceği tahmin ediliyordu. Anketler, Netanyahu liderliğindeki Likud'u, aşırı sağcı partileri ve ultra-Ortodoks partileri buluşturan bloğun çoğunluğa erişmekte güçlük çekebileceğine işaret ediyordu.

Başbakan Netanyahu'nun liderliğindeki Likud Partisi'nin, İsrail Parlamentosu Knesset'te tek başına en büyük parti konumuna gelmesi öngörülüyor. İsrailli Arap partilerinin elde ettiği sandalye sayısı ise tarihi ölçüde yüksek bir seviyeye ulaştı. Resmi sonuçların açıklanmaya başlaması için yerel saatle gece yarısının (TSİ 01.00) beklenmesi gerekecek.

Bununla birlikte, kullanılan oyların yaklaşık yüzde 10'unun sayımı Perşembe gününe kadar tümüyle tamamlanmış olmayacak. Sonuçların tamamının netleşmesi ve bütün siyasi gruplarla istişarelerin gerçekleştirilmesinin ardından İsrail Cumhurbaşkanı, hükümet oluşturma girişiminde başarıya ulaşma ihtimalini en yüksek gördüğü parti liderine koalisyon kurma görevini verecek.

Bu aşamanın tamamlanması haftalar alabiliyor. 23 Ekim Cuma günü açıklanan anketler, seçimin başlıca adaylarından hiçbirinin kesin bir zafer kazanmasının beklenmediğine işaret ediyordu. Pek çok kişinin ülke tarihinin en önemli oylaması olarak değerlendirdiği seçimde katılım tarihi bir düzeye ulaştı.

Oy verme süresinin dolmasına iki saat varken sandığa giden seçmenlerin oranı %66,7'ye ulaştı. Toplam seçmen sayısının 7,3 milyon olduğu ülkede bu oran rekor anlamına geliyor. Ayrıca bu oylama, Hamas'ın 7 Ekim 2023 tarihinde İsrail'e gerçekleştirdiği saldırıyla başlayan Gazze savaşının ardından düzenlenen ilk seçim olma özelliğini taşıdı.

Eisenkot nasıl bir isim? Orduya geçmişte komuta eden Eisenkot, son otuz yılın çoğunda İsrail'in yönetiminde bulunan Netanyahu'nun karşısına beklenmedik bir rakip olarak çıktı. Eisenkot, siyasi arenanın görece yeni isimleri arasında bulunuyor.

Knesset'e (İsrail parlamentosu) 2022 yılında Ulusal Birlik Partisi saflarından katıldı. Ardından, kendi anlatımına göre ideolojik ayrılıklar yüzünden bu partiden ayrılma kararı aldı. Geçen yıl muhalefetin önde gelen isimleriyle yollarını ayırıp merkezci çizgideki kendi partisi Yashar'ı ("doğru" veya "dürüst" anlamına geliyor) kurmasının ardından Eisenkot, seçim mücadelesinde Netanyahu'nun en güçlü rakibi konumuna yükseldi.

Binyamin Netanyahu, son yıllarda hem yolsuzluk iddialarıyla (bu suçlamaları kendisi reddediyor) hem de 7 Ekim 2023 saldırılarının yönetilme şekline ilişkin eleştirilerle karşılaşıyor. İsrail'deki seçim sistemi hangi esaslarla işliyor? İsrail'in parlamentosu Knesset, 120 sandalyeden oluşuyor.

Hükümetin çoğunluğa ulaşması, 61 sandalyeye sahip olmasını gerektiriyor. İsrail seçimlerinde nispi temsil sistemi kullanılıyor. Bu sistem nedeniyle ülkedeki hükümetler şimdiye dek daima birden çok partinin yer aldığı koalisyonlarla oluşturuldu.

Seçimden bir galip çıkmaması, oylamanın ardından haftalar, hatta aylar boyunca devam edebilecek siyasi pazarlıkların gündeme gelebileceği anlamını taşıyor. Bloklardan hiçbiri çoğunluğa erişemezse bir azınlık hükümetinin işbaşına gelmesi ihtimal dahilinde bulunuyor. Bu seçeneğin de hayata geçmemesi durumunda tekrar seçim yapılması söz konusu olabilir.

Böyle bir durumda Netanyahu, seçimler gerçekleştirilinceye dek geçici başbakanlık görevine devam edecek.